مدرس این جلسه: دکتر احمدوند

پزشکی از راه دور:

به شرایطی از ارائه خدمات اتلاق می شد که خود شخص رائه کننده خدمت سیار بود. یعنی به جای اینکه بیمار به پزشک مراجعه کند، پزشک نزد بیمار می آمد و یا اینکه مجموعه ارائه دهنده خدمات در یک وسیله سیار قرار     می گرفت و به مناطق مختلف از جمله کوهستان ها می رفت. اما این وضعیت تنها در شرایط خاصی صورت می گرفت و فراگیر نبود.

اما اموروزه موبایل سلامت ((mobile-health تعریف و مفهومی بسیار گسترده تر از پزشکی از راه دور دارد. تعریف موبایل سلامت به شرح زیر است:

استفاده از دستگاه ها یا ابزارهای قابل حمل مانند تلفن همراه به منظور ارائه خدمات سلامت. (پس در این تعریف ارائه دهنده نیست که صرفا سیار می باشد بلکه تلفن همراه نیز در میان این تعریف قرار دارد.)

سازمان جهنی بهداشت گزارشی را در مورد m-health ارائه داده است. موضوع این گزارش در باره استفاده از فناوری های بی سیم مانند GSM، Bluetooth، GPRS، WiFi، نسل سوم و چهارم تلفن همراه و ... به منظور ارسال، تبادل و ارائه داده ها و خدمات سلامت می باشد. معمولا این فعالیت ها توسط لپ تاپ ها، تب لت ها، اسمارت فون ها و تلفن های همراه صورت می گیرد. بر طبق این گزارش سنگین ترین وزن فعالیت مربوط به تلفن های همراه می باشد.

در گزارش مذکور سازمان جهانی بهداشت از 189 کشور تحت نظارت خود خواست تا اگر این کشورها در زیمنه های فوق برنامه هایی دارند را اعلام کنند.

59% از کشورهای مذکور اعلام کرده بودند که چنین برنامه هایی را دارند و جنس این برنامه ها از جنس          Call-center  می باشد. علت گسترگی زیاد این برنامه اینست که در حال حاضر حدود 92% از سطح کره زمین تحت پوشش تلفن های همراه می باشد. که این موضوع یک دسترسی بسیار گسترده را فراهم آورده است و این ابزار در بسیاری از شرایط قابل دسترسی است. علت دوم این است که در هر ساعتی از شبانه روز به آن قابلیت دسترسی داریم و اغلب اوقات کنار ما است.  همچنین بر اساس آمارهای جهانی تعداد افرادی که تلفن همراه دارند نسبت به استفاده کنندگان سایر خدمات بی سیم و اینترنتی رشدی با سرعت بسیار بالاتر داشته است.(نرخ رشد 80%) این آمارها نشان می دهد در کشورهای در حال توسعه ضریب نفوذ تلفن همراه 114% است، یعنی هر نفر بیش از یک تلفن همراه دارد.

گروه دیگر کشورها اعلام کرده بودند که برنامه های فوق را دارند اما فقط در شرایط اورژانس. و گروه دیگر از کشورهها برنامه های فوریت ها را داشتند که از طریق ارسال عکی و یا پیامک صورت می گرفته است.

انواع طبقه بندی های m-health:

1-       برقراری ارتباط بین دریافت کننده خدمات و نظام سلامت. (گرفتن مشاوره از پزشک به صورت تلفنی)

2-    برقراری ارتباط بین نظام سلامت و دریافت کننده خدمت. (برقراری برنامه های پایبندی به درمان مثلا در درمان سل یادآوری روزانه مصرف داروها به بیمار و یا یادآوری زمان واکسیناسیون فلج اطفال به مادران.)

3-       برنامه های ترک سیگار.

4-       خدمات کنترل وزن.

5-       راه اندازی جنبش های سلامتی.(یادآوری روز مبارزه با دیابت، چاقی، پیاده روی های سلامت، مبارزه با مواد مخدر، سیگار و ...)

6-       آگاهی بخشی و اطلاع رسانی در زمینه های مختلف سلامت.

7-    ارتباط بین اجزای نظام سلامت: Tele-medicine در مبحث m-health، تا کنون بیشترین کاربردی که داشته اشت جهت ارتباط ارائه دهندگان خدمت با یکدیگر بوده است. مثلا پزشک با پزشک، پزشک با پرستار و .... در ایران نیز این بحث بوسیله پیامک در حال اجراست که به دلیل فقدان وجود موبایلهای تصویری فعلا تکمیل نشده است.

8-       پایش و مراقبت از سلامت و بیماری: در سیستم سلامت نظامی وجود دارد به نام نظام مراقبت. این نظام از بروز بعضی از بیماری ها مراقبت می کند و آن را گزارش می دهد.تلفن همراه در این بخش بسیار می تواند کارآمد باشد.زیرا اطلاعات می تواند به سرعت در محیط جمع آوری شود و در همان لحظه به اطلاعات زنده تبدیل شود.

در کشور ما دو مشکل عمده پیش روی زیرساخت های مخابراتی وجود دارد:

·         وسعت جغرافیای بسیار زیاد، که این امر موجب دشواری کارهای اجرایی می گردد.

·     دولتی بودن توسعه خدمات IT. اغلب کشورهایی که در این زمینه پیشرفت های چشمگیری داشته اند، توسعه این خدمات را به شرکتهای دولتی واگذاز نموده اند. در اکثر کشورها یک اپراتور دولتی غیر تمامیت خواه هست و چندید شرکت خصوصی  که با هم رقابت می کنند.

NFC  چیست:

NFC(Near Field communication) تکنولوژی برقراری ارتباطات نزدیک است. این تکنولوژی بر خلاف مادون قرمز نقطه ای نیست و بر خلاف RFID به صورت فعال می باشد. به طور مثال اطلاعات حساب بانکی برروی تلفن همراه ثبت می شود و هنگامی که در مقابل دستگاهی که دارای این تکنولوژی است قرار می گیرد، اطلاعات حساب به صورت فعال مبادله شده، مبلغ از حساب بانکی کسر شده و خرید انجام می گیرد.

از این تکنولوژی در نظام سلامت نیز می توان استفاده های زیادی نمود. مانند تبادل اطلاعات فشار خون توسط فشار سنج های دیجیتال با تلفن همراه و انتقال این اطلاعات توسط سیستمهای مخابراتی به مراکز مراقبتی و درمانی.

نتیجه گیری:

مزیت اصلی استفاده از Telemedicine و Mobilehealth، کاهش هزینه ها و افزایش سطح دسترسی است. هر دوی موارد مذکور به تحقق هدف عدالت در نظام سلامت کمک شایانی می کند.