طرز کار با نرم افزار spss:

نرم افزار SPSS یکی از قدیمی ترین برنامه‌های کاربردی در زمینه تجزیه و تحلیل‌های آماری است؛ نرم افزار آماری با قابلیت‌های انجام توصیفی زیبا و گویا از اطلاعات، شامل رسم نمودارها و چارت‌های گوناگون و محاسبات مربوط به میانگین، انحراف معیار واریانس، میانه و

کلمه SPSS مخفف (Statistical package for social science) نرم‌افزار آماری برای علوم اجتماعی می باشد. این نرم افزار که یکی از نرم افزار‌های تخصصی آمار است، بیشتر به بحث‌های آماری در حیطه علوم اجتماعی، روانشناسی و علوم رفتاری و.. می پردازد.

قابلیت‌های نرم افزار SPSS به شرح زیر می است:

تهیه خلاصه‌های آماری مانند گراف ها، جداول، آمارها و

انواع توابع ریاضی مانند قدر مطلق، تابع علامت، لگاریتم، توابع مثلثاتی و

تهیه انواع جداول سفارشی مانند جداول فراوانی، فراوانی تجمعی، درصد فراوانی و

انواع توزیع‌های آماری شامل توزیع‌های پیوسته و گسسته

تهیه انواع طرح‌های آماری

انواع آنالیز واریانس یکطرفه، دوطرفه، چندطرفه و آنالیز کوواریانس

تکنیک‌های تجزیه و تحلیل سری‌های زمانی

ایجاد داده‌های تصادفی و پیوسته

محاسبه انواع آمارهای توصیفی

انواع آزمون‌های مرتبط با مقایسه میانگین بین دو یا چند جامعه مستقل و وابسته

قابلیت مبادله اطلاعات با نرم‌افزارهای دیگر

پردازش انواع مختلف رگرسیون

نقطه قوت این نرم افزار:کار با این نرم افزار آسان می باشد.

نقطه ضعف این نرم افزار:تنها آزمونهای روتین را انجام می دهد.

انواع دادهها:

-کمی

کیفی:-اسمی

         -رتبه ای

در این جلسه در مورد بعضی از فعالیت هایی که می توان با spssانجام داد صحبت شد.

وقتی برنامه  Spss را باز می کنیم  پنجره ای به نام  Untitled- SPSS Editor(ویرایشگر SPSS – بدون نام) نشان داده می شود که شامل دو پنجره مختلف به نامهای زیر می باشد:

Data view -1  (نمای داده) : برای وارد کردن داده ها و در زیر ستونهای معرفی شده استفاده می شود.

 

) Variable view -2 نمای متغیر): برای تعریف کردن متغیرها استفاده می شود.

v       در ستون Name ابتدا نامی برای متغیر انتخاب می کنیم،بعد از وارد کردن نام، سایر ستونها با پیش فرضهایی که نرم افزار طراحی کرده است  که ما میتوانیم به دلخواه و با توجه به نوع داده، تغییراتی در ستونها ایجاد کنیم.

v       در مرحله بعد، درستون  Typeنوع متغیر را تعیین می کنیم. در این ستون روی مربع کوچک خاکستری رنگ کلیک کرده تا پنجره Variable Type باز شود. و از بین گزینه ها نوع داده مناسب را برای متغیر مورد نظر تعیین می کنیم.

 

v        از ستون بعدی ( (Widthبرای تغییر دادن پهنای متغیر استفاده می شود. با کلیک روی ستون، دو پیکان کوچک بالا وپایین نشان داده می شود که می توانیم با بالا و پایین کردن، پهنای مورد نظر را تغییر دهیم.

v       از ستون Decimals برای تعیین تعداد ارقام اعشار داده های مورد نظر استفاده می شود. مانند روش قبل روی ستون کلیک کرده و تعداد ارقام اعشار را تعیین می کنیم.

 

v       در ستون Lable  می توان برای متغیر مورد نظر یک برجسب انتخاب کرد. برای این کار در ستون عنوان مورد نظر را تایپ می کنیم.

با این کار وقتی در پنجره Data view ، ماوس را روی عنوان Mean نگه داریم عنوان تایپ شده در Lable مشاهده می شود.

v       ستون Values برای متغیرهای گروه بندی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

v       ستون بعدی (Missing) مربوط به داده های گمشده  می باشد. در این قسمت با کلیک بر روی ستون مورد نظر پنجره Missing Values باز می شود.

 

زمانی که در بین اطلاعات جمع آوری شده داده گمشده ای وجود نداشته باشد پیش فرضNo missing values

به همان حالت خود باقی می ماند. اما اگر داده گمشده وجود داشته باشد، برای مشخص کردن آن باید گزینه Discrete missing values را فعال کرد و شماره سطر مربوط به داده مورد نظر را در مستطیلها وارد کرد.

 اگر تعداد بیشتری داده گمشده وجود داشته باشد، داده ها را به ترتیب کوچک یا بزرگی تنظیم می کنیم، سپس با فعال کردن قسمت Range plus one optional discrete missing value در مستطیلها شماره های داده گمشده را مشخص می کنیم. (از شماره .... تا شماره....)

و اگر داده های گمشده به صورتی بودند که یک سری از آنها پشت سر هم و یکی از آنها جدا بود، شماره داده گمشده جدا را  در قسمت Discrete value اضافه می کنیم.

v       ستون بعدی  Columns مربوط به تغییر دادن پهنای ستون در پنجره Data view  می باشد؛ که به مانند ستون Decimals می توان تغییراتی در آن ایجاد کرد.

 

v       تراز کردن دادهها در ستون  Align قابل انجام شدن می باشد.

 

 داده ها به طور پیش فرض در پنجره Data view راست چین هستند ولی زمانی پیش می آید که می خواهیم داده ها چپ چین و یا وسط چین باشند . برای این کار ابتدا مکان نمای ماوس را روی ستون Align قرار داده  و گزینه مورد نظر را انتخاب می کنیم.

v       آخرین ستون مورد بررسی در پنجره  Variable view  مربوط به ستون مقیاس اندازه گیری متغیرها (Measure )  می باشد. که شامل سه نوع زیر است:

Scale =   داده های فاصله ای و نسبتی

Ordinal = داده های رتبه ای

Nominal = داده های اسمی

 مانند روش زیر در سطر مربوط به Values ابتدا داده مورد استفاده در پنجره Data view را وارد کرده، سپس در سطر مربوط به Value label  اسم مورد نظر را تایپ کرده و سپس  روی گزینه Add  کلیک می کنیم. بعد از وارد کردن اطلاعات روی گزینه Ok کلیک می کنیم. این کار باعث می شود که در خروجیهای ما به طور مثال به جای نمایش کد 1 معادل آن یعنی  دیپلم ریاضی مشاهده می شود. سپس در پنجره Data view  اعداد را وارد می نماییم.

آزمون ها:

استفاده از آزمونهای آماری آزمایشاتی که دارای دو گروه مقایسه هستند را می توانیم بوسیله آزمونt (T Test ) مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم. اما اگر آزمایشی شامل بیش از دو گروه باشد باید بین هر دو گروه از آنها با استفاده از آزمون t تعداد زیادی مقایسات دو گانه صورت گیرد که این امر علاوه بر  افزایش تعداد مقایسات، امکان اینکه اختلاف بین تیمار به طور تصادفی (معنی دار ) باشد را نیز افزایش می دهد.

روشی که برای مقایسه بیش از دو تیمار به کار می رود تجزیه و تحلیل واریانس( ANOVA) نامیده می شود. از مزایای استفاده از این آزمون این است که تنها با انجام یک بار آزمودن، اختلاف میان میانگینهای کلیه تیمارهای موجود در آزمایش، مورد بررسی قرار می گیرد.

هدف از آزمون بررسی زیر می باشد:

Ho: µ1= µ2 =…………= µk

H1: µi ≠ µj      با سایر آنها تفاوت داشته باشد  µi حداقل یکی از                          

برای نتیجه گرفتن درباره وضعیت برابری یا عدم برابری میانگینها از دو ستون   95% Confidence Interval  وSig    استفاده می کنیم. عدد مشاهده شده در ستون Sig  معرف P-Valuse بدست آمده در آزمونها می باشد و چون آزمونها در سطح 0.05 مورد بررسی قرار می گیرند مبنای پذیرش یا عدم پذیرش آنها یعنی قبول یا رد فرض اولیه Ho  مقایسه با مقدار 0.05 می باشد.

در آزمونهای یک دامنه اگر Sig<0.05 فرض اولیه Ho رد می شود و اگر Sig>0.05 فرض اولیه Ho رد نمی شود. اما در آزمونهای دو دامنه به جای 0.05 از 0.025 استفاده می شود.